محمد صادق على خان
73
مخازن التعليم ( فارسى )
مدر بول و حيض و اكثار او مصدع و مصلحش سكنجبين و مكرب معده و مصلحش انيسون و بنفشه و بدلش بابونه است و قدر شربتش تا دو مثقال و قسم صغير او در دوم گرم و در اول خشك و در افعال از اول ضعيفتر است اكليل الملك به فارسى گياه قيصر و بهندى اسپرك گويند نباتيست مركب القوى حرارت و يبوست درو غالب و محلل و منضج و قابض و مجفف و ملين اورام و جهت صداع و حبس نزلات و درد جگر و معده و سپرز نافع و عصارهء او با زعفران در تسكين كل ضربان مجرب و شرب او مضر انثين و مصلحش انجير و عسل و مويز و بدلش بابونج و قدر شربتش دو مثقال و از عصارهء او بست درم آملج به فارسى آمله و بهندى آنوله نامند ثمر درخت هندى است و مستعمل مقشر بيدانه و گويند آنچه در شير يك شبانروز بخيسانند پس از ان جوشداده از غربال بيرون كنند شير آملج است و شرط است كه تازه او را چند روز در شير خيسانند بعد از ان خشك كنند و در شير ناپرورده در دوم سرد و در سيوم خشك تلخ و بسيار عفص و پرورده در اول سرد و در دوم خشك و مانع انصباب مواد بر معده و قابض و محرك باه و قاطع قى و تشنگى و آب دهن و خون بواسير و نزف الدم و مجفف رطوبات معده و مقوى دل و چشم و معده و احشا و مشتهى و مسهل سودا و بلغم رقيق بعصر است و آمله مقشر و قند سفيد برابرگرفته پنج درم به آب گرم هر روز بخورد برائ سحج و چرك بواسير و نواصير و ضعف معده و باصره و تاريكى چشم مجرب است و روغن آمله كه با برگ مورد و يا پوست بيخ صنوبر مساوى پخته و آب مطبوخ او با هموزن روغن كنجد يا زيتون جوشداده ترتيب دهند برائ تقويت مو و سياه كردن و رويانيدن آن و خروج مقعد از مجربات دانستهاند و مضر سپرز و مبرودين و مصلحش عسل و مولد قولنج و مصلحش روغن بادام شيرين و بدلش در اكثر افعال بوزنش هليله كابلى است و پرورده ملين طبع و قاطع نزف الدم و جهت بواسير نافع و قدر شربتش از سه درم تا پنج درم و در مطبوخ تا ده درم است انبرباريس در فارسى زرشك و بهندى